محمد مهدى ملايرى
312
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
مسامحه در ترجمه از پهلوى به عربى باشد زيرا انوشروان را معمولا « خسرو گواتان » مىنوشتهاند و مترجم يا ناقل متن عربى به الف و نون آخر گواتان كه علامت نسبت و در اينجا جايگزين « ابن » عربى است متوجه نشده و آن را به صورت كسرى قباد نقل كرده ( قباد معرب گواد است ) در صورتى كه ترجمه عربى خسرو گواتان همان كسرى بن قباد است . چون در يكى از نسخههاى خطى كتاب مسكويه اين قطعه به نام « كسرى بن قباد » ضبط شده مىتوان احتمال داد كه اين اشتباه ناشى از مسامحه نسخهنويسان بوده نه مترجم ؛ بههرحال به نظر ما بايد اين رساله را هم بر آثار منسوب به انوشروان افزود . « 1 » اين قطعه با اين عبارت شروع مىشود : « سأله سائل : هل من احد ليس فيه عيب ؟ قال : لا ! لان الذى ليس فيه عيب لا ينبغى له ان يموت » . « نسخة كتاب بزرجمهر الى كسرى لما سأله ذلك » اين يكى ديگر از آثار منسوب به بزرجمهر است كه به صورت نامهاى از او به كسرى است . عنوان اين قطعه در بعضى از نسخهها چنين است : « وصية بزرجمهر لكسرى لما سأله ذلك » و در بعضى ديگر « كتاب وصية لبزرجمهر الى كسرى لما سأله ذلك » . از خصوصيات اين قطعه كه سه صفحه و نيم از كتاب را شامل است « 2 » اين است كه مانند بيشتر از آثار اخلاقى منقول از بزرجمهر يا ديگر دانايان تنها منحصر به عبارتهاى كوتاه با مضامين جدا به صورت كلمات قصار نيست ، بلكه متضمن مطالبى پيوسته و مضامينى است كه معمولا با اعمال پادشاهان و طرز رفتار ايشان
--> ( 1 ) . براى اطلاع از كتابها و رسالههايى كه در ادبيات ساسانى به نام انوشروان معروف بوده و به عربى ترجمه شده است ، رجوع كنيد به جلد اول از كتاب نگارنده به نام « الروافد الفارسية فى الادب العربى » « كتب التاج و الايين » ص 42 - 34 ، زير عنوان « ما نسب الى انوشروان من كتب و رسائل » . ( 2 ) . الحكمة الخالدة ، ص 48 - 45 .